Project medische detectiehonden

Onze honden worden getraind om darmkanker op te sporen

De trainers en medische detectiehonden samen op de bank

Honden staan bekend om hun ongeëvenaarde reukvermogen. KNGF Geleidehonden en VUmc zijn daarom gestart met een onderzoek waarin honden worden getraind in het opsporen van darmkanker in ontlastingsmonsters. De organisaties hopen met het onderzoek aan te tonen dat de honden in de toekomst mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan de grote puzzel van het vroegtijdig opsporen van darmkanker.

KNGF Geleidehonden gaat vol vertrouwen een nieuwe fase in. Onze vijf getrainde honden hebben laten zien dat ze darmkanker kunnen signaleren. Dit wil het projectteam nu verder wetenschappelijk onderbouwen aan de hand van een uitgebreide vervolgstudie. Er worden daarom meer honden en meer verschillende monsters opgenomen in de training. 

Start pilot

Begin 2014 startte KNGF Geleidehonden in samenwerking met VUmc de pilot ten behoeve van het vroegtijdig opsporen van darmkanker door medische detectiehonden. Spelenderwijs leerden de honden ontlastingsmonsters van patiënten met darmkanker te onderscheiden van controlemonsters (van patiënten zonder darmkanker). Deze kankerdetectiemethode kan in de toekomst mogelijk bijdragen aan verdere wetenschappelijke ontwikkeling van de vroege diagnose van darmkanker en daarmee een grotere kans op herstel.

Tussentijdse resultaten

De tussentijdse resultaten zijn zeer bemoedigend en kunnen bij voldoende wetenschappelijk bewijs een doorbraak zijn. De honden geven in de training in maar liefst 90% van de gevallen de juiste monsters met darmkanker aan. In 91% van de gevallen negeren ze correct de controlemonsters. In de loop van de training zijn de honden steeds beter op de ontlastingsmonsters van kankerpatiënten gaan reageren, wat zorgt voor een hogere sensitiviteit. Dit is een veelbelovend resultaat, zeker ook in vergelijking met de conventionele screeningsmethoden.

Vervolg pilot

KNGF Geleidehonden zet de training voort met het bestaande hondenteam en drie nieuwe honden. Hiermee moet de herhaalbaarheid van de training en van de positieve resultaten worden aangetoond. De nieuwe honden zijn begonnen met de voorbereidende training; het zoeken naar een vaste geur in verschillende omstandigheden. Daarnaast wordt met meer ontlastingsmonsters gewerkt, waarmee de methode in de breedte wordt uitgediept. Het projectteam hoopt de pilot in 2017 af te ronden met een dubbelblinde test. Hierbij weet alleen het ziekenhuis welke monsters van patiënten met darmkanker zijn en wat controlemonsters zonder darmkanker zijn.

Over de training

Bij KNGF Geleidehonden is een speciale trainingsruimte ingericht waar de medische detectiehonden zonder afleiding trainen op geurdetectie. De honden verblijven als huishond bij vrijwilligersgezinnen thuis en komen twee tot drie keer per week voor een trainingssessie naar KNGF Geleidehonden. Elke hond maakt vier “runs” langs een geurcarrousel. In iedere run ruikt de hond aan acht ontlastingsmonsters. Per training krijgt de hond in totaal 32 geuren aangeboden van patiënten met darmkanker en controlepersonen zonder darmkanker.

De honden worden spelenderwijs getraind. De trainers leren de honden de geur van darmkanker te associëren met de geur van hun favoriete speeltje. Zodra ze dit doorhebben, wordt de geur van het speeltje weggelaten en blijft de herkenning van de “geur van darmkanker” over. Bij het juist detecteren van darmkanker of correct negeren van een controlemonster worden de honden beloond met spel. 

De pilot in beeld

Overzicht van de jaartallen en de resultaten in project medische detectiehonden

Medische detectiehonden in de media 

  • Kunnen honden in de toekomst echt aan het werk worden gezet om kanker op te sporen in het ziekenhuis? Lees het artikel uit Quest nr 8 uit 2017 (pdf) over Dokter Hond.
  • 'Kanker opsporen dankzij de scherpe neus van Moo en Mintha'. In dit artikel van ASN Bank (pdf) van ASN Bank is alles te lezen over dit veelbelovende project. 
  • In deze aflevering van het tv-programma Nederland in 2050 wordt gekeken naar de medische toekomst. Natuurlijk nemen ze dus ook een kijkje bij onze medische speurneuzen. 
  • Dat honden in staat zijn bepaalde ziektes bij mensen op te sporen, was bekend. Nieuw onderzoek van KNGF Geleidehonden en het VUmc lijkt nu echter ook aan te tonen dat ze darmkanker kunnen ruiken. Hoe leer je een hond dat? En betekent dat dat binnenkort elk ziekenhuis zijn eigen kennel heeft? Lees het artikel in Weet Magazine (pdf).
  • Het Vakblad voor de Natuurgeneeskunde nam een kijkje bij KNGF Campus en onze medische detectiehonden. In het interview vertelt Hoofd Campus Daniella van Gennep over voortgang van deze innovatieve pilot.

How do dogs "see" with their noses? - Alexandra Horowitz

In dit filmpje wordt geïllustreerd hoe de hondenneus eigenlijk werkt. Je hebt misschien de uitdrukking wel eens gehoord dat honden "zien met hun neus". Maar de verbazende neusarchitectuur van deze dieren brengt een volledige wereld aan het licht die veel verder reikt dan wat wij kunnen zien. Alexandra Horowitz verduidelijkt hoe de neus van een hond het verleden, de toekomst en zelfs onzichtbare dingen kan ruiken.

ASN Bank steunt onderzoek medische detectiehonden

Met geld kun je veel invloed uitoefenen om de wereld mooier te maken. Voor onszelf en voor volgende generaties. Daarom investeert ASN Bank al sinds 1960 het geld van haar klanten in duurzame ontwikkeling. Ze financiert en belegt alleen in toekomstgerichte bedrijven, sectoren en landen, met respect voor mens, dier en natuur. ASN Bank stimuleert ook initiatieven van anderen die de wereld mooier maken. Onder meer via donaties aan maatschappelijke organisaties als KNGF Geleidehonden. ASN Bank doneert aan onze Kennis- & Innovatieafdeling voor het onderzoek met de medische detectiehonden. 

Ewoud Goudswaard, directeur van ASN Bank: 'Het is fantastisch dat KNGF Geleidehonden honden traint in het opsporen van darmkanker en dat ze daarmee al zulke goede resultaten hebben behaald. Wij leveren graag een bijdrage aan dit bijzondere onderzoek.'