Meer over de opleiding geleidehondeninstructeur

 

Het vak van geleidehondeninstructeur is populair. De meest gehoorde motivatie van mensen die graag instructeur willen worden, is de wens om van de hobby het beroep te kunnen maken. “Veel mensen hebben geen idee wat er komt kijken bij het beroep van instructeur”, vertelt hoofd Opleiding Peter van der Heijden. “Er moet onder hoge druk gewerkt worden. Als geleidehondeninstructeur heb je targets. Alle geleidehonden die de deur uitgaan moeten van hoge kwaliteit zijn én je moet er een bepaald aantal per jaar op te leiden en af te leveren aan onze cliënten. Dat is heel wat anders dan dat je in het weekend aan het trainen bent met mensen die voor hun lol iets willen leren of dat je je eigen hond traint.”

 

Gegadigden denken bij het beroep van geleidehondeninstructeur meestal in eerste instantie aan hondentraining. Zij gaan daarbij voorbij aan het feit dat de menselijke, agogische kant van het beroep minstens zo belangrijk is. Iedere geleidehond wordt uiteindelijk afgeleverd aan een visueel gehandicapte baas en ook die moet opgeleid worden in het gebruik van de hond. De afdeling Opleiding is zo ingericht dat er geen eindstation ‘hondentrainer’ is. Iedereen wordt geacht door te stromen naar de functie van instructeur. Het is dus “Up or Out”. Voor wie wel de honden- maar niet de mensenkant in de vingers heeft, ligt geen carrière bij KNGF Geleidehonden in het verschiet.

 

Mensen die een kans maken een leerlingencontract in de wacht te slepen, zijn mensen die op het gebied van hondentraining goed zijn en die héél goed zijn in het overbrengen van kennis en het coachen van mensen. “Dat zijn twee eigenschappen verenigd in één persoon die je niet vaak tegenkomt”, weet Peter. “Als we mogen kiezen, hebben we het liefst mensen met een dijk van een ervaring op het gebied van het begeleiden van mensen, de juiste karaktereigenschappen en voldoende talent in het hondengebeuren. Geduld, inlevingsvermogen, tact en natuurlijk overwicht zijn moeilijk aan te leren. Een enorme CV op hondengebied is niet noodzakelijk. Feeling en een goede basis zijn voldoende. De rest leren we ze hier. Veel mensen komen met dat ‘hobby-werk’ idee binnen. De vraag is dan of ik erin slaag om iemand al tijdens de eerste gesprekken van die roze wolk af te krijgen. Heeft de sollicitant enig besef van het verschil tussen hobbymatig bezig zijn of professioneel? Mensen die een romantisch beeld van het instructeurschap houden, gaan het uiteindelijk niet redden. Het beroep van geleidehondeninstructeur geeft veel voldoening, maar is soms ook zwaar en moeilijk. Een betaalde hobby is het beslist niet.”

Aanvoelen

Leerling-trainers starten met een jaarcontract. Wordt het eerste jaar met goed gevolg afgelegd, dan is er nóg een jaarcontract. Hoewel de totale opleiding drie jaar in beslag neemt, volgt bij gebleken geschiktheid na twee jaar een vast contract. De leerling-trainer wordt vrijwel voortdurend op sleeptouw genomen door een leerling-begeleider, een door de wol geverfde instructeur, die voor een jaar is vrijgemaakt om nieuw talent onder de vleugels te nemen. Daarnaast krijgen leerlingen al snel zelf een hond om mee te trainen. Natuurlijk kunnen ze dan niet meteen alles weten. De opleiding duurt niet voor niets drie jaar. Peter van der Heijden: “Wat ik graag wil zien, is dat ze begrijpen waar ze mee bezig zijn. Een hond kan de ene dag heel anders reageren dan de andere. Ze hebben dan ook een andere benadering nodig. Ik wil zien dat een leerling dát snapt. Als begeleider moet je steeds een middenweg zoeken tussen wat iemand kan wéten en wat hij moet aanvoelen. Dat is soms lastig.”

Veel leerlingen hebben een mooie CV op het gebied van hondentraining, maar moeten toch weer vanaf nul beginnen. Het opleiden van een geleidehond is een vak apart. Peter: “De essentie van een geleidehond is dat je hem leert zelfstandig zijn werk te doen door zelf beslissingen te nemen. Het begint wel met conditioneren, maar op enig moment moet hij van zijn ‘kunstjes’ afgeholpen worden. Dan moet hij leren zelfstandig te kiezen voor de juiste oplossingen. Je moet je realiseren dat je een hond aan het opleiden bent die straks gaat werken voor iemand die niet kan zien. We zien dat leerlingen altijd controle over de hond willen houden. En dat is nu juist wat geleidehondgebruikers niet kunnen. Een instructeur kan van te voren zien wat een hond van plan is als hij een bepaalde kant opkijkt of zijn oren spitst. Zo wordt je alert. Je kunt dan net een pasje anders zetten of even iets zeggen, waardoor je je hond weer in het gareel krijgt. Blinde mensen kunnen dat niet. Daarom moet een instructeur wachten totdat er een voelbaar teken komt waardoor hij, zonder dat hij het ziet, weet wat de hond van plan is. Pas dan mag je corrigeren of bijsturen. Leerlingen moeten dus leren om niet te anticiperen op zichtbare signalen, maar op voelbare. Die controle loslaten, terwijl je wéét dat je hond niet goed bezig is, dat is heel moeilijk.”

 

Na anderhalf jaar promoveert de leerling tot trainer. De opleiding concentreert zich vanaf dit moment vooral op de ‘menselijke’ kant. De trainer leert zijn kennis over dragen aan de geleidehondgebruiker. Daarnaast houdt hij zich bezig met de eindtraining, waarin de hond naar zijn hoogste niveau getild wordt. Dit is het niveau van zelfstandig werken en het weigeren van ‘onveilige’ opdrachten. Na drie jaar wordt de leerling geacht klaar te zijn met de opleiding, maar wie bepaalt dat? Peter: ”Als wij denken dat een leerling losgelaten kan worden op onze cliënten, dan zijn ze klaar voor de eindtest. Die test wordt afgenomen door een geleidehondeninstructeur die niet gebonden is aan KNGF Geleidehonden. Door buitenstaanders onze leerlingen te laten toetsen, wordt het examen onafhankelijk en objectief en krijgt het meer waarde.’