Een geleidehond alleen voor jonge mensen? Zeker niet! Voor oudere mensen met een visuele handicap kan een geleidehond net zo goed hét mobiliteitmiddel bij uitstek zijn. Carien Elzenga (57) is nagenoeg blind. Samen met haar geleidehond Exxon is ze het toonbeeld van dynamiek en levenslust. ‘Ondanks ogen die het niet meer doen, heb ik een rijk leven.’
“Een blindenstok is schokkend en ook als je iemand verloren hebt, ben je voor veel mensen eng. Voor mij was dat dus dubbelop”, vertelt Carien Elsenga. Vijf jaar geleden maakte ik een aantal ingrijpende dingen mee. Mijn partner stierf, mijn ogen gingen in sneltreinvaart achteruit en ik moest revalideren om daarmee om te leren gaan. Ik moest ook leren stoklopen. Dat is heel spannend en inspannend. Toen ik thuis kwam, ben ik heel bewust, tik, tak, tik, tak, mijn woonomgeving ingelopen. Ik merkte dat de mensen mij gingen mijden. Ze keken wel, maar ze zeiden niks. Alsof ik niet bestond. Ik kon alles aan, maar dát was de doodsteek. Ik heb toen een journalist gebeld van de plaatselijke krant en mijzelf opnieuw voorgesteld aan de mensen in mijn buurt. Ik wilde mezelf weer op de kaart zetten.
De doorbraak
De echte ‘doorbraak’ kwam pas toen ik Exxon kreeg. Wat denk je? De mensen gingen praten. Ik had contact. Ze praatten weliswaar via Exxon met mij, maar de bedoeling was goed. Ze spiegelden een stuk liefde. Het ontroert ze dat een hond een stuk beperking kan opheffen. Moet ik dat vervelend vinden? Het is maar met welke ogen je kijkt. Als ik íets van Exxon geleerd heb, is het dat je kunt kiezen hoe je de dingen en het leven bekijkt.
Ik kan door een heel klein kokertje nog iets zien. Ik besef dat je daar ook psychisch aan kunt lijden. Letterlijk is mijn gezichtsveld nog maar klein, maar mijn overdrachtelijke blikveld is door mijn hond enorm verbreed. Door hem leer ik zoveel over mezelf en de mensen om me heen. Je wordt je zo bewust van jezelf. Neem mijn korte lontje. Als Exxon een fout maakte of aarzelde, ergerde ik me daaraan. Totdat een zin van de instructeur mij de ogen opende. Hij zei “gun hem zijn fouten, Carien”. Het heeft me doen inzien dat het niet altijd perfect hoeft. Dat dat ook niet kán. Exxon kan dat niet, andere mensen kunnen dat niet en ik kan het ook niet. Nadat ik dat inzag, viel er zo’n enorme last van mijn schouders. Toen ik slechtziend werd, schaamde ik me voor mijn gestuntel. Ik voelde me ontoereikend. Er zijn mensen die je ook zo behandelen, als een soort randdebiel. Door Exxon overkomt me dat nauwelijks meer. Hij maakt dat ik me zeer toereikend voel. Ik mag er zijn. Trots, dat is het woord. Ik voel me trots en blij als ik met Exxon loop.
Recht in het hart
Men zegt van een geleidehond dat hij je onafhankelijk maakt. Wat betreft mobiliteit is dat waar. Ik kan gaan en staan waar ik wil. Anderzijds heb ik er door Exxon een hele wereld bij gekregen die mijn afhankelijkheid juist vergroot. Ik hoor er nu bij. Bij Exxon en bij alle leuke mensen die ik heb leren kennen. Ik hoor bij KNGF Geleidehonden. Ik sta altijd weer versteld hoeveel kennis van hond en mens daar is en hoeveel liefde voor beide. Met het pleeggezin waar Exxon het eerste jaar van zijn leven doorbracht, heb ik een warm contact. Toen ik hem kreeg, ontving ik van hen een boekje over zijn jeugd. Daarin stond: ‘we hopen dat Exxon uw beste vriend wordt, dat verdient hij’. De liefde die daaruit spreekt, raakt me recht in m’n hart.
Ondanks mijn ogen, die het niet meer doen, heb ik een rijk leven. Je denkt dat er een oneindige leegte komt als je blind wordt, maar mijn leven vult zich weer met nieuwe, boeiende mensen en activiteiten.
Het grootste geschenk
Ik word helemaal blind. Die mededeling heb ik gekregen. Natuurlijk gaat er dan opnieuw veel in mijn leven veranderen. Ik weet dat Exxon mij dan weer tot grote steun zal zijn. Mocht hij er niet meer zijn, dan hoop ik dat er een andere geleidehond aan mijn zijde zal staan. Van Exxon heb ik geleerd te vertrouwen en los te laten. Ik hoef niet alles zelf te kunnen. Wat ik niet kan, dát kan hij. Al word ik stekeblind, mede door hem zal ik altijd inzien dat je het leven en de mensen op verschillende manieren kunt bekijken. De donkere of de lichte manier, het is maar waar je voor kiest. Alle clichés over geleidehonden; de vrijheid, de toegenomen mobiliteit, het maatje, het is allemaal waar. Maar dát is zijn allergrootste geschenk aan mij.’